Kunstmatige intelligentie wordt al langer ingezet voor tekstverwerking en beeldgeneratie, maar binnen online gemeenschappen tekent zich een opvallende trend af. Steeds meer mensen gebruiken Large Language Models zoals ChatGPT en beeldbewerkingsapps zoals FaceApp om vragen over hun genderidentiteit te verkennen. Voor velen biedt de technologie een veilige, anonieme omgeving om gevoelens te onderzoeken die in de fysieke wereld nog moeilijk bespreekbaar zijn.
In vergelijking met traditionele online fora zoals Reddit of Discord, biedt een interactieve AI een directe en oordeelloze gesprekspartner. Ervaringen van gebruikers laten zien dat spraak- en tekstmodellen fungeren als een interactief klankbord. Zo gebruikte een gebruiker genaamd Grace chatbots om haar emoties te analyseren. Het proces hielp haar om te gaan met genderdysfobie en gaf haar uiteindelijk het inzicht om de stap te zetten naar professionele medische zorg en hormoonvervangende therapie (HRT).
Visuele verbeelding en gendereuforie
Naast tekstuele chatbots spelen beeldbewerkings-AI's een belangrijke rol. Gebruikers zoals Jess, een veertiger die pas later in haar leven haar identiteit begon te bevragen, gebruikten apps als FaceApp en visuele AI-generators om realistische bewerkingen van hun eigen foto's te maken. Het zien van een vrouwelijk spiegelbeeld zorgde bij haar voor wat binnen de gemeenschap 'gendereuforie' wordt genoemd: een diep gevoel van rust en vreugde wanneer het uiterlijk overeenkomt met de innerlijke beleving.
Visuele tools stellen gebruikers in staat om scenario's te visualiseren zonder dat zij zich direct hoeven bloot te stellen aan sociale reacties in de buitenwereld. Zeker in regio's waar maatschappelijke spanningen rondom transgenderrechten toenemen, biedt deze digitale ruimte een beschermde omgeving om in eigen tempo antwoorden te zoeken.
De schaduwzijde van digitale bevestiging
Ondanks de positieve ervaringen waarschuwen deskundigen voor de risico's van het gebruik van AI als emotioneel ondersteuningsmiddel. Will Liem, een AI-onderzoeker die LGBTQ+-jongeren bestudeert, benadrukt dat AI-reacties niet afkomstig zijn van echte mensen. Modellen worden getraind op grote hoeveelheden data die vooroordelen kunnen bevatten. Bovendien kunnen chatbots hallucinaties vertonen en onjuiste informatie verstrekken.
Psychotherapeut Donna Almeida wijst daarnaast op het gevaar van overmatige of ongenuanceerde bevestiging. Een chatbot mist de menselijke intuïtie en de bredere context die een professionele therapeut wel heeft. AI kan een gebruiker onbedoeld stimuleren om stappen te zetten in een fysieke omgeving die daar wellicht nog niet veilig voor is. Ook kan het scherpe contrast tussen een rimpelloze digitale ervaring en de rauwe realiteit van het dagelijks leven gevoelens van dysfobie versterken.
AI-tools kunnen fungeren als een waardevol eerste instrument voor zelfreflectie, maar experts zijn het erover eens dat ze menselijk contact, professionele begeleiding en een ondersteunende fysieke gemeenschap niet kunnen vervangen.